I.İNÖNÜ SAVAŞI (6-10 Ocak 1921) | TahtaKalem.Net

ismet inönübirinciinonu

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

İsmet İnönü ve I.İnönü Savaşının yapıldığı alan 

 

I.İnönü Savaşı (6-10 Ocak 1921)

Nedenleri:

·         Yunanistan’ın, taarruzu devam ettirerek İngiliz Hükümeti’nden yardım sağlamayı,

·         Çerkez Ethem Ayaklanması’ndan faydalanmayı,

·         Eskişehir’i alarak demiryollarının önemli noktalarını kontrol altına almayı,

·         Sevr Barış Anlaşması’nı TBMM’ye kabul ettirmeyi, istemesi.

Gelişimi:

·         Yunanlar, Çerkez Ethem’in isyanından faydalanarak Eskişehir’e ilerlemeye başlamıştır.

·         İsmet Bey, ordusunu Çerkez Ethem’in karşısından çekerek Yunanlar’la çarpışmaya başlamıştır.

·         Yunanistan geri çekilmek zorunda kalmıştır.

 

Sonuçları:

·         Düzenli Ordu’nun ilk zaferidir.

·         Halkın Düzenli Ordu’ya güveni artmıştır.

·         Milletin zafere olan inancı güç kazanmıştır.

·         İsmet Paşa generalliğe yükselmiştir.

·         Çerkez Ethem İsyanı bastırılmıştır.

·         Zafer sonrası Afganistan Hükümeti ile Dostluk ve Yardımlaşma, Rusya ile de Moskova Antlaşması imzalanmıştır.

·         İlk anayasa olan Teşkilât-ı Esâsiye kabul edilmiştir (20 Ocak 1921).

·         İstiklâl Marşı kabul edilmiştir (12 Mart 1921).

·         İtilaf Devletleri yenilgi karşısında, durumu görüşmek üzere Londra’da bir konferans düzenlemişlerdir.

 

Londra Konferansı (23 Şubat-12 Mart 1921)

Nedenleri:

·         İngilizler’in, Rusya’nın TBMM ile Moskova’daki görüşmelerinden rahatsız olmaları.

·         İngilizler’in Musul ve Kerkük’te direnişle karşılaşması.

·         İngilizler’e karşı Revandiz’de ayaklanma çıkması.

·         I.İnönü Savaşı sonucunun İtilaf Devletleri arasında görüş ayrılığına neden olması.

·         Fransızlar’ın Güney Doğu Anadolu’da büyük bir direnişle karşılaşması.

·         İtalyanlar’ın işgal planlarından memnun olmaması

·          

Gelişimi:

·         İtilaf Devletleri İstanbul Hükümeti’ni konferansa davet etmiştir.

·         M.Kemal veya onun gönderdiği birinin İstanbul Hükümeti’nin yanında gelmesini istemişlerdir.

·         İtilaf Devletleri Bu hareketleriyle, TBMM’yi tanımadıklarını göstermişlerdir.

·         İstanbul ve Ankara anlaşamadıklarından Londra Konferansı’na iki ayrı delege göndermişlerdir:
İstanbul Hükümeti adına Sadrazam Tevfik Paşa,
Ankara Hükümeti adına Bekir Sami Bey Londra’ya gönderilmiştir.
Londra Konferansı, İstanbul Hükümeti, TBMM Hükümeti, İngiltere, Fransa, İtalya, Yunanistan arasında gerçekleşmiştir.
İstanbul Hükümeti’ni temsil eden Tevfik Paşa, söz hakkını TBMM temsilcisine bırakmıştır.

 

İtilaf Devletleri şunları teklif etmiştir:

·         İzmir Türk Devleti’ne iade edilecek, ancak şehirde Yunan güçleri bulunacak.

·         İzmir’in valisi Hıristiyan olacak ve Milletler Cemiyeti tarafından tayin edilecek.

·         Doğu Trakya Yunanlar’a kalacak.

·         Doğu Anadolu’da Ermenistan kurulacak.

·         Ordunun sayısı arttırılacak, fakat kapitülasyonlar devam edecek.

 

Sonuçları:

·         İtilaf Devletleri TBMM’yi hukuken tanımıştır.

·         Avrupa’da ‘Türkler barışa yanaşmıyorlar’ türünde çıkan propagandalara engel olunmuştur.

·         Sevr Barış Antlaşması’ndaki bazı maddeler tartışma konusu olmuştur.

·         Konferans sonunda TBMM temsilcisi İngiltere, Fransa, İtalya ile ikili anlaşmalar yapmıştır.

·         Konferansın başarısız olması nedeniyle Yunan saldırısı yeniden başlamış, II.İnönü Savaşı gerçekleşmiştir.

 

TBMM-Afganistan Dostluk ve Yardımlaşma Antlaşması (1 Mart 1921)

Afganistan ile TBMM arasında imzalanmıştır. Antlaşmaya göre:
TBMM Afganistan’ın bağımsızlığını tanıyacak.
İki taraf da birine saldırı yapıldığında kendine saldırı yapılmış sayacak.
TBMM, Afganistan’a subay ve öğretmen gönderecek.

Önemi :

İlk kez bir İslam devleti TBMM’yi tanımıştır.

 

Moskova Antlaşması (16 Mart 1921)

·         Rusya’da 1917 Bolşevik İhtilali çıkmıştır.

·         Rusya, imzaladığı Brest-Litowsk Antlaşması ile I.Dünya Savaşı’ndan çekilmiş ve gizli antlaşmaları açıklamıştır.

·         İtilaf Devletleri Rusya’ya karşı birlik olmuştur.

·         TBMM ile Rusya birbirine yakınlaşmıştır

 

Antlaşmaya göre:

·         Sovyet Rusya, Misâk-ı Millî’yi tanıyacak.

·         İki taraftan birinin tanımadığı devletlerarası bir anlaşmayı diğeri de tanımayacak.

·         Sovyet Rusya, kapitülasyonların kaldırıldığını kabul edecek.
Batum, Gürcistan’a iade edilecek.

·         İki ülkenin ekonomisini geliştirmek için yeni iktisadî anlaşmalar yapılacak.

·         Karadeniz’e kıyısı olan devletler ile Boğazlar’ın ticaret gemilerine açık kalması için konferans düzenlenecek.

 

Önemi:

·         Sovyet Rusya, Misâk-ı Millî’yi ve TBMM’yi tanıyan ilk Avrupa devleti olmuştur.

·         İlk kez büyük bir devlet TBMM’yi tanımıştır.

·         Sovyet Rusya, Sevr Barış Anlaşması’nı tanımadığını açıklamıştır.

·         Yeni Türk Devleti’nin diplomasi sahasında kazandığı büyük bir zaferdir.

·         Her iki ülke de kendilerinden önce imzalanan antlaşmaları geçersiz saymıştır.

·         Batum Gürcistan’a, Kars ve çevresi de Türk Devleti’ne ait olmuştur.

·         Doğu sınırımız büyük ölçüde belirlenmiş ve doğu sınırının güvenliği sağlanmıştır.

·         Sakarya Savaşı’ndan sonra Kafkas Cumhuriyetleri ile Kars Antlaşması imzalanmış ve doğu sınırı kesinlik kazanmıştır (13 Ekim 1921).

Not : Batum, Misâk-ı Millî’den verilen ilk tavizdir.

2 Yorum var I.İNÖNÜ SAVAŞI (6-10 Ocak 1921)

Yorum Yazabilirsiniz